Dlaczego płazy wędrują?
Płazy to zwierzęta o złożonym cyklu życiowym. Większość roku spędzają na lądzie – w lasach, na łąkach czy w ogrodach – jednak do rozmnażania potrzebują wody. Wczesną wiosną, często jeszcze w chłodne i wilgotne noce, podejmują migrację do stawów i jezior.
Ich trasy są zazwyczaj stałe i przekazywane „z pokolenia na pokolenie”. Problem w tym, że współczesny krajobraz pełen jest przeszkód: dróg, zabudowań i ogrodzeń. To sprawia, że wiele płazów ginie pod kołami samochodów, zanim dotrze do celu.
Czym jest „Akcja Żaba”?
„Akcja Żaba” to potoczna nazwa działań ochronnych prowadzonych w wielu krajach Europy, w tym w Polsce. Wczesną wiosną wolontariusze ustawiają wzdłuż dróg specjalne płotki, które zatrzymują płazy i kierują je do wiaderek. Następnie dwa razy dziennie (rano i wieczorem) zwierzęta są bezpiecznie przenoszone na drugą stronę jezdni – w stronę zbiorników wodnych.
W niektórych miejscach buduje się również stałe przejścia dla zwierząt, takie jak przepusty pod drogami, dzięki którym płazy mogą bezpiecznie przechodzić do miejsc rozrodu niezależnie od działalności człowieka.
Dlaczego płazy są tak ważne?
Choć niewielkie i niepozorne, płazy pełnią istotną rolę w ekosystemach:
• Regulują liczebność owadów (w tym tak nielubianych przez nas komarów)
• Są pokarmem dla wielu innych gatunków, np. ptaków i ssaków
• Stanowią bioindykatory, czyli organizmy wrażliwe na zmiany środowiska (ich obecność świadczy o dobrej jakości ekosystemu)
Spadek liczebności płazów jest więc sygnałem, że coś w środowisku zaczyna funkcjonować nieprawidłowo.
Po co je chronimy?
Ochrona płazów to nie tylko troska o pojedynczą grupę zwierząt. To działanie na rzecz zachowania równowagi całych ekosystemów. Każdy gatunek pełni określoną funkcję – a utrata jednego ogniwa może uruchomić łańcuch niekorzystnych zmian.
Dodatkowo płazy są częścią naszego dziedzictwa przyrodniczego. Ich obecność w krajobrazie wiejskim i leśnym to coś, co jeszcze niedawno było oczywiste, a dziś wymaga aktywnej ochrony.
Jak można pomóc?
Nie trzeba być naukowcem, by wesprzeć płazy, wystarczy :
• dołączyć do lokalnej „Akcji Żaba” jako wolontariusz
• zwracać uwagę na znaki ostrzegawcze o migracji płazów i zwalniać na drogach
• tworzyć przyjazne środowiska w ogrodach (np. oczka wodne, kryjówki)
Wiosenna migracja płazów to krótki, ale krytyczny moment w ich życiu. Dzięki zaangażowaniu ludzi wiele z nich ma szansę bezpiecznie dotrzeć do celu. A to przekłada się na zdrowie całych ekosystemów, których jesteśmy częścią.
