Wielki Piątek, który wierni przeżywali wczoraj, jest szczególnym dniem w Kościele, ponieważ nie odprawia się mszy świętych. To właśnie w ten dzień Najświętszy Sakrament przenoszony jest do Grobu Pańskiego, gdzie zostawia się go do adorowania.
Od XVI w. wystawia się w Grobie Bożym Najświętszy Sakrament w monstrancji okrytej białym welonem. Grób Chrystusa zaczęto tworzyć w kościołach ponieważ, nie każdy mógł się udać do Grobu Pańskiego na modlitwę.
Według dawnych wierzeń w tym dniu woda w rzekach i stawach przed wschodem słońca ma moc uzdrawiania i zapobiegania chorobom. W trudnych dla Polaków okresach umieszczano w Grobie Chrystusa symbole związane z cierpieniem naszego narodu. W tym roku jeden z krakowskich grobów nawiązuje do zbrodni katyńskiej.
W Wielką Sobotę święci się pokarmy. Do koszyczka wkładamy: pisanki, chleb, palemkę, mazurki, chrzan, przyprawy, baranka, babę drożdżową oraz zajączka. Jajko jak wiemy jest symbolem wszelkiego początku, narodzin, zmartwychwstania.
W ludowych wierzeniach jajko było lekarstwem na choroby, chroniło przed pożarem a nawet powodzenie w miłości. Pisanki dawano w podarunku jako symbol życzliwości. Chleb jest podstawowym pokarmem spożywanie go i dzielenie się nim jest oznaką przyjaźni, życzliwości i poczucia wspólnoty.
Palma natomiast miała chronić ludzi oraz ich gospodarstwo przed złymi czarami. Popiół, którym księża posypują głowy wiernych w Środę Popielcową, jest ze spalonej palemki. Mazurki wywodzą się z Turcji. Swoim wyglądem mają przypominać tureckie dywany.
Chrzan i przyprawy święci się, aby pamiętać o gorzkiej męce Chrystusa. Podczas śniadania wielkanocnego pan domu kroił poświęconą laskę chrzanu i podawał domownikom, żeby i oni połączyli się z męką Chrystusa.
Ciekawa historia wiąże się z babami drożdżowymi. Kiedyś gospodynie wypiekając to ciasto zamykały kuchnię na klucz, aby ktoś obcy nie zaszkodził wypiekowi np. „złym wzrokiem”. Wyjętą z pieca babkę kładziono na poduszkę i do chwili ostygnięcia mówiono do niej szeptem.
Zajączek jest symbolem wiosennej odnowy. Jest kilka wersji mówiących tym, jak był on kojarzony w przeszłości. Po pierwsze utożsamiano go z grzesznikami, którzy odbyli oczyszczającą pokutę. Potem zaczął on obdarowywać dzieci prezentami i słodyczami. Druga wersja porównuje króliki chowające się w norze do pierwszych chrześcijan, którzy musieli ukrywać się w katakumbach.
Przyśpiew w pieśniach Alleluja pochodzi z języka hebrajskiego ‘haleln-Jah” i oznacza: „Chwalcie Boga!”.
Dziś też rozpoczyna się Liturgia Wigilii paschalnej. Całą uroczystość Zmartwychwstania Pańskiego powinna odbywać się w nocy (stąd nazwa: Wielkanoc). Na początku chrześcijaństwa święcono w nocy z soboty na niedzielę Paschał i wodę. Po święceniu wody chrzczono przygotowujących się cały rok katechumenów. Był to jedyny dzień w roku kiedy chrzczono, odbywało się to całą noc.
Światło Paschału nabrało znaczenia i zaczęło symbolizować Zmartwychwstałego Chrystusa oraz wszystkich ludzi oświeconych przez Boga (ochrzczonych). Od XII wieku liturgię Wigilii Paschalnej odprawiano w Wielką Sobotę. Tę nielogiczność usunął dopiero papież Pius XII w 1951 r. przenosząc Wigilię Paschalną na właściwe miejsce.
Procesja rezurekcyjna jest w Polsce bardzo pielęgnowanym zwyczajem. Może odbywać się po obrzędach Wigilii paschalnej lub też w Niedzielę wielkanocną rano przed mszą. Ma ona przypominać światu o tajemnicy Zmartwychwstania Pańskiego i ciągłym wzywaniem całego stworzenia do udziału w triumfie Zmartwychwstania Pana. Zwyczaje Śmigusa Dyngusa są nam powszechnie znane.
Życzymy wszystkim spokojnych, szczęśliwych Świąt Wielkanocnych!
