Terminem „pomnik historii” określa się zabytek nieruchomy o szczególnym znaczeniu dla kultury naszego kraju. Pomniki historii ustanawiane są od roku 1994. To jedna z czterech form ochrony zabytków wymienionych w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z 2003 r. Kandydatury zgłaszane są przez Narodowy Instytut Dziedzictwa. Do dziś to najwyższe wyróżnienie nadano 46 zabytkom krajowym.
Park Kulturowy Kotliny Jeleniogórskiej utworzony przez zgromadzenie Związku Gmin Karkonoskich przy współpracy z Fundacją Doliny Pałaców i Ogrodów został uznany za pomnik historii rozporządzeniem prezydenta RP Bronisława Komorowskiego z 20 września ub. r. Wpisem w Dzienniku Ustaw objętych zostało jedenaście zespołów pałacowo-parkowych mieszczących się w regionie jeleniogórskim: Bukowiec, Ciszyca k/Kowar, Karpniki, Łomnica, Mysłakowice, Paulinum w Jeleniej Górze, Schaffgotschów w Cieplicach, Staniszów Górny nr 100, Wojanów i Wojanów-Bobrów oraz willa „Dębowy Dwór” z parkiem w Karpnikach.
Rangę pomnika historii podkreśla fakt, że jest on ustanawiany przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej specjalnym rozporządzeniem na wniosek Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W treści prezydenckiego rozporządzenia wyszczególnia się cechy danego zabytku świadczące o jego najwyższej wartości, określa się precyzyjnie jego granice i zamieszcza schematyczną mapkę obiektu.
