Jelenia Góra: Perypetie malarzy w Karkonoszach

Najnowsza książka Janusza Skowrońskiego to reporterski dokument historyczny przedstawiający dramatyczne dzieje dzieł sztuki, które pod koniec II wojny światowej znalazły się w Karkonoszach w wiosce Hain, przemianowej później na Matejkowice (dziś Przesieka).

Były wśród nich najbardziej znane obrazy Jana Matejki oraz innych malarzy polskich i obcych z XIX i pocz. XX wieku, szkice, grafiki.

Uciekając przed zbliżającą się od wschodu Armią Czerwoną w 1944 r dzieła sztuki Niemcy wywieźli ze Lwowa, najpierw do Nowego Wiśnicza a później na zachód, m.in. na Dolny Śląsk i tam ukryli.

Tuż po pokonaniu III Rzeszy, w czerwcu i lipcu 1945 r. specjalna ekipa rewindykacyjna Ministerstwa Kultury, kierowana przez znanego muzealnika Stanisława Lorentza wyjechała na Dolny Śląsk w celu odszukania ukrytych przez Niemców skarbów polskiej kultury.

Przypadek sprawia, że dociera do górskiej restauracji w Karkonoszach, gdzie odnajduje obrazy z Warszawy i Lwowa ale także z niemieckiego muzem w Breslau.

Janusz Skowroński idzie tropem przemieszczania się tych obrazów (w tym "Rejtana" i ""Batorego pod Pskowem" Jana Matejki), ich zniszczenia przez Rosjan i próby ratowania przez... Niemców (głównie przez polskiego konserwatora Jana Marksena), drobiazgowo opisując te wydarzenia.

Autor dociera do dokumentów, zdjęć i do rodzin świadków historii.

Publikuje m.in. dokładny spis ocalonych zabytków, które latem 1945 r. przewieziono najpierw do Jeleniej Góry (dzisiejsze Muzeum Karkonoskie), gdzie dokładnie je zinwentaryzowano a później - pod wojskową eskortą - do Muzeum Narodowego w Warszawie.

Rewelacyjnie udokumentowana pozycja, ukazująca powojenną rolę Jeleniej Góry w odzyskiwaniu i ratowaniu wielu najcenniejszych dzieł sztuki.