Czwartek, 25 stycznia 2024, 8:20 Autor: Stanisław Firszt
Na zdj. Joanna Gryczik
W kilkusetletniej historii rodu Schaffgotschów na Śląsku miały miejsce ważne zdarzenia, które powiązały na stałe tę arystokratyczną rodzinę z Piastami i Polską.
Pierwszym był pamiętny ślub księżniczki piastowskiej Barbary Agnieszki, siostry książąt Jerzego Rudolfa z Legnicy i Christiana z Brzegu z Hansem Ulrykiem Schaffgotschem. Zaślubiny miały miejsce na zamku w Legnicy, przy udziale wielu znakomitych gości w 1620 roku. Najwięcej skorzystali na tym Schaffgotschowie, którzy w ten sposób powiązali swoją rodzinę z książęco-królewskim rodem Piastów.
Ze związku tego narodziło się sześcioro dzieci. Córka Anna Elżbieta została później żoną polskiego magnata Jakuba Wejhera, a najstarszy syn Krzysztof Leopold, jako poseł cesarski osobiście poznał Jana Sobieskiego, późniejszego króla Polski i władcy Rzeczpospolitej. Młody syn Hans Ulryk junior służył królowi polskiemu Władysławowi IV Wazie, był pułkownikiem wojska polskiego i uzyskał indygenat polski.
Drugi raz, w 1858 roku, ślub Hansa Ulryka Schaffgotscha, syna Emanuela Gotarda, praprawnuka Krzysztofa Leopolda z Cieplic z Joanną Schomberg-Godulą, związał ten ród z Polską. Wybranka serca Hansa Ulryka, znana dzisiaj jako „śląski kopciuszek”, była córką Antoniny Gryczik, służącej Karola Godulli.
Joanna Gryczik urodziła się w 1842 roku. Po śmierci jej ojca, prawnymi jej opiekunami byli Jan Finckler i Emilia Lucas, ochmistrzyni Goduli.
Karol Godulla bardzo lubił małą Joannę. Gdy miała 6 lat zabrał ją ze sobą do Wrocławia, gdzie się leczył. To on uczynił ją w swoim testamencie główną spadkobierczynią. A jego majątek był bardzo pokaźny. Śląski król cynku, posiadał 25 kopalni, 3 huty cynku, wiele posiadłości ziemskich m.in. Szombierki i znaczne połacie lasów. Po śmierci testota, aż 300 osób w ciągu dwóch tygodni spisywało cały majątek Godulli. Oszacowano go na 2 mln talarów (6 mln. marek w złocie).
Nieletnią Joanną, już multimilionerką opiekowali się dawni opiekunowie i przede wszystkim radca Godulli Maksymilian Schifler. Umieszczono ją u urszulanek we Wrocławiu, a następnie zamieszkała w domu Schiflera. Dzięki jego staraniom w 1858 roku, z rąk króla Fryderyka Wilhelma IV 16. letnia Joanna otrzymała tytuł szlachecki i nazwisko Schomberg-Godulla. Jeszcze tego samego roku wyszła za mąż za Hansa Ulryka Schaffgotscha z bocznej linii rodu (z Maciejowej). Ślub odbył się w Bytomiu, a udzielił go biskup Brna Hans Anton Schaffgotsch (1804-1870), z czeskiej linii rodu.
Dzięki temu małżeństwu Hans Ulryk Schaffgotsch, pod względem majątku stał się równy głównej linii rodu z Cieplic i stał się założycielem własnej górnośląskiej linii rodu Schaffgotschów. Joanna i Hans mieli czworo dzieci: Hansa Karla, Clarę, Elżbietę i Eleonorę.
Większość życia spędzili w swoim pałacu w Kopicach, który zakupili w 1859 roku i przebudowali we wspaniałą rezydencję (dzisiaj obiekt jest w ruinie, spłonął w 1958 roku wskutek podpalenia). Joanna Schaffgotsch zmarła w 1910 roku w Kopicach, a jej mąż Hans przeżył ją o 5 lat.
Ciekawym zbiegiem okoliczności jest to, że związki Schaffgotschów z Piastami i Polską zcementowali przedstawiciele rodu o takich samych imionach Hans Ulryk. Imiona te bardzo często pojawiały się później u potomków górnośląskiej linii.
Do Schaffgoschów na Górnym Śląsku należał także zamek Chudów. Istniejąca dzisiaj Fundacja Zamek Chudów zajęła się u nas wieżą książęcą w Siedlęcinie, która też należała do Schaffgotschów, a w XVII wieku do Piastów, księcia Jerzego Rudolfa.
