Na jakie chwyty niezgodne z prawem pozwalały sobie uczelnie? Nie sposób ich wszystkich wymienić. Najczęstsze i najbardziej rażące to: w przypadku opóźnienia wpłaty, uczelnia obciąża studenta odsetkami w wysokości 12% opłaty miesięcznej za każdy miesiąc zwłoki, w okresie wakacyjnym tj. za lipiec, sierpień, wrzesień student uiszcza niepełne czesne w wysokości 75% pełnej stawki miesięcznej, notoryczne nieusprawiedliwione nieobecności ucznia na zajęciach spowodują skreślenie z listy przy obowiązku opłaty czesnego za trwający semestr, wysokość czesnego może się zmienić. Zmiana nie może następować częściej niż raz w semestrze.
- 203 takie zapisy trafiły do rejestru klauzul niedozwolonych, co oznacza, że żaden przedsiębiorca nie może ich stosować. Dotyczy to m.in. szkół prywatnych i publicznych, placówek organizujących kursy językowe, na prawo jazdy czy przygotowujące do egzaminów – tłumaczą przedstawiciele UOKiK.
Na czym polega nieuczciwość zapisów dotyczących podniesienia czesnego za naukę?
- Szkoła, organizator kursu mają prawo podnieść czesne, ale nie mogą robić tego dowolnie. Każdy uczestnik kursu musi mieć możliwość oceny oferty szkoły oraz oszacowania czy w przyszłości będzie w stanie ponieść koszty nauki. Dlatego podwyżki mogą następować tylko z ważnych przyczyn. Maksymalna kwota o jaką może wzrosnąć kurs oraz częstotliwość powinny zostać określone w umowie. Postanowienia lakonicznie informujące o możliwości zmiany czesnego są niedozwolone – wyjaśniają przedstawiciele UOKiK. - Ponadto, każda zmiana opłat jest zmianą istotnych warunków umowy, dlatego wzorzec umowny z nowymi stawkami powinien zostać doręczony konsumentowi. Gdy uczeń nie zgadza się na podwyżkę, ma prawo odstąpić od kontraktu, a uczelnia może pobrać opłaty odpowiadające zajęciom, w których uczestniczył konsument albo opłatom, które poniosła w związku z organizacją kursu. Niedozwolone są też postanowienia nieprzyznające prawa odstąpienia od umowy, gdy zmieniają się jej istotne warunki – cena, liczba zajęć, lektorzy itp.
Zdaniem UOKiK w przypadku kiedy uczeń lub student rezygnuje z nauki szkoła ma prawo zatrzymać część wynagrodzenia za zajęcia wykorzystane przez słuchacza, ale nie może żądać zapłaty za te, które odbędą się w przyszłości.
W przypadku nieterminowych opłat za szkołę szczegółowo sankcje finansowe określa zawarty ze szkołą kontrakt.
- Zgodnie z prawem, przedsiębiorcy należy się odpowiednia rekompensata w postaci albo ustawowych odsetek, albo określonej w umowie, niewygórowanej opłaty. Odsetki maksymalnie mogą wynieść czterokrotność wysokości stopy kredytu lombardowego NBP – obecnie 25 proc. w skali roku. Wyższe są niedozwolone. Warto podkreślić, że niedozwolone są postanowienia dające prawo do pobierania zarówno odsetek, jak i opłat za opóźnienie w zapłacie – piszą przedstawiciele UOKiK.
Najnowsze decyzje Prezes UOKiK pokazują, że stosując postanowienia niedozwolone, interesy konsumentów naruszyli: Wyższa Szkoła Bankowa w Toruniu (kara 89 564 zł), Wyższa Szkoła Społeczno-Ekonomiczna w Gdańsku (zobowiązanie do zmiany praktyk) oraz Instytut Terapii Gestalt Oddział Krakowski Stowarzyszenia Psychologów Praktyków w Krakowie (kara 4 843 zł). Wszystkie szkoły stosowały postanowienia, które dawały im prawo do niezwracania pobranych od kursantów opłat w przypadku np. rezygnacji z nauki, przerwania szkolenia. Decyzja wobec WSB w Toruniu nie jest ostateczna – przedsiębiorca odwołał się do sądu. Z tej możliwości nie skorzystali WSSE w Gdańsku oraz ITGOKSPP w Krakowie.
Kursanci, którzy mają wątpliwości czy umowa oferowana przez szkołę nie narusza prawa mogą zwrócić się o bezpłatną poradę do miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów lub zadzwonić pod bezpłatny numer infolinii 800 007 707. Porady udzielane są także w oddziałach Federacji Konsumentów. Warto także zapoznać się z rejestrem klauzul niedozwolonych, który można znaleźć pod adresem http://www.uokik.gov.pl/rejestr_klauzul_niedozwolonych2.php.
