Obecnie niemal 10 milionów Polaków to osoby powyżej 60. roku życia, co stanowi ponad 26% populacji. Według prognoz, w 2050 roku seniorzy będą już stanowić około 40% całego społeczeństwa. To oznacza, że niemal co drugi obywatel Polski będzie osobą starszą. Pomimo tak alarmujących danych, segment mieszkaniowy ukierunkowany na potrzeby tej grupy dopiero raczkuje.
Brakuje nie tylko wyspecjalizowanych form zamieszkania, ale także odpowiedniej infrastruktury w istniejących zasobach. Klatki schodowe w blokach czy kamienicach bez wind, wąskie korytarze, brak podjazdów, antypoślizgowych nawierzchni czy dostosowanych łazienek sprawiają, że ogromna liczba seniorów nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w swoim miejscu zamieszkania. Zjawisko to zyskało już swoją nazwę – „więźniowie czwartego piętra”, czyli osoby uwięzione w mieszkaniach, których nie są w stanie opuścić z powodu barier architektonicznych.
Duża część seniorów posiada własne mieszkania, często o znaczącej wartości rynkowej, lecz jednocześnie nie jest w stanie pokryć podstawowych kosztów życia: ogrzewania, energii elektrycznej czy leków. To dramatyczna sytuacja, w której osoby te, mimo posiadania majątku, starzeją się w biedzie, bez możliwości zmiany warunków na bardziej sprzyjające ich potrzebom.
Brak alternatywnych form zamieszkania oraz wysoki koszt usług opiekuńczych pogłębia problem. Pobyt w publicznym domu pomocy społecznej może pochłonąć do 70% dochodu seniora, zaś opłaty w prywatnych placówkach sięgają dziś od 8 000 do nawet 15 000 zł miesięcznie. Miejsc w państwowych placówkach jest jednak niewiele, kolejki długie, a rozwiązanie to dotyczy głównie osób niesamodzielnych, wymagających całodobowej opieki.
Pierwsze działania związane z tworzeniem odpowiednich zasobów mieszkaniowych dla seniorów rozpoczęły się w Stanach Zjednoczonych już w latach 50. XX wieku. Dziś sektor senior living prężnie rozwija się w całej Europie Zachodniej, szczególnie w krajach skandynawskich. Popularne są:
assisted living – mieszkania z usługami wsparcia,
cohousing i coliving senioralny – wspólnotowe formy zamieszkania,
osiedla bez barier z przestrzeniami wspólnymi, rehabilitacją, ogrodami, warsztatami i stałą, lecz nienachalną opieką.
Celem tego typu inwestycji nie jest izolacja starszych osób, lecz umożliwienie im jak najdłuższego, samodzielnego i aktywnego życia.
Co więcej, państwa o niższych kosztach życia – jak Hiszpania czy Bułgaria – stały się atrakcyjnymi miejscami do spędzania jesieni życia dla emerytów z Europy Zachodniej. Polska również ma taki potencjał. Stabilne otoczenie, stosunkowo niskie koszty utrzymania oraz duże zasoby gruntów czynią nasz kraj przyszłym graczem na europejskiej mapie mieszkalnictwa senioralnego.
Zignorowanie problemu przyniesie konsekwencje społeczne i ekonomiczne, których nie udźwignie żadna polityka:
wzrost liczby niesamodzielnych seniorów, rosnące koszty opieki medycznej i społecznej, izolacja społeczna i pogorszenie jakości życia milionów Polaków, niewydolność systemów opieki instytucjonalnej. Inwestycje w budownictwo senioralne to nie wydatek – to oszczędność w długim terminie, a także nowa, perspektywiczna klasa aktywów dla inwestorów.
Choć w Polsce trwają prace nad rządowym programem „Mieszkanie dla seniora”, to wciąż za mało, by sprostać wyzwaniom najbliższych dekad. Potrzebne są:
jasne regulacje prawne,
zachęty finansowe dla inwestorów,
projektowanie bez barier jako standard,
rozwój usług asystenckich,
tworzenie osiedli i budynków, w których senior nie jest pacjentem – lecz pełnoprawnym członkiem społeczności.
Polska stoi przed historycznym wyzwaniem – i szansą. Jeśli już dziś nie rozpoczniemy systemowego tworzenia dostępnych, przemyślanych i bezpiecznych przestrzeni mieszkaniowych dla seniorów, za kilkanaście lat stanie się to nie tylko tragedią społeczną, ale także ogromnym obciążeniem finansowym państwa. Seniorzy nie potrzebują deklaracji – potrzebują realnych miejsc do życia, a nie samotnego przetrwania.
To moment, w którym musimy zdecydować, czy jako społeczeństwo potrafimy zadbać o tych, którzy budowali nasz kraj przez ostatnie dekady. Wbrew pozorom to nie jest problem przyszłości. To pilne zadanie na dziś.
Źródła: Barbara Gradzik „ MIESZKALNICTWO SENIORALNE A MOŻLIWOŚCI FINANSOWE SENIORA”; gov.pl; serwisy.gazetaprawna.pl/samorzad
Więcej artykułów: lepszezycie.info
