Polub Jelonkę:
Czytaj także: Wałbrzych Świdnica
Środa, 15 kwietnia
Imieniny: Bazylego, Tytusa
Czytających: 12699
Zalogowanych: 74
Niezalogowany
Rejestracja | Zaloguj

Jelenia Góra: Zygmunt Zagrodzki aptekarz z Sobieszowa

Poniedziałek, 24 lutego 2020, 7:05
Aktualizacja: Wtorek, 25 lutego 2020, 9:45
Autor: Stanisław Firszt
Jelenia Góra: Zygmunt Zagrodzki aptekarz z Sobieszowa
Nagrobek Zygmunta Zagrodzkiego na Cmentarzu Parafialnym w Cieplicach/fot. S. firszt
Fot. Archiwum S. Firszta
W Jeleniej Górze i w innych miejscowościach Kotliny Jeleniogórskiej mieszkało i mieszka wielu ludzi, których życiowe historie były i są wręcz niesamowite, ale nasza wiedza o nich jest bardzo słaba, a wręcz żadna. Do takich osób należy Zygmunt Zagrodzki, syn Józefa i Wandy, urodzony 13 stycznia 1891 roku w Kielcach. Na jego pomniku, na Cmentarzu Parafialnym w Cieplicach czytamy: "Zygmunt Zagrodzki (...) mgr farmacji jego cesarskiej mości szacha Iranu".

Niestety bardzo niewiele wiadomo o jego młodzieńczych latach. Prawdopodobnie w Kielcach uczęszczał do rosyjskiej szkoły powszechnej (Polski nie było wówczas na mapach Europy). Nie wiadomo gdzie kontynuował dalszą naukę. Wiadomo, że ukończył studia farmaceutyczne na którejś z rosyjskich uczelni. Prawdopodobnie w 1912 roku przebywał w Rosji, gdzie odbywał służbę wojskową jako kierownik apteki wojskowej. W latach 1921 – 1925 przebywał w Persji, na terenie której w 1920 roku powstała Radziecka Republika Iranu. Iran był wówczas pod wielkim wpływem Sowieckiej Rosji (północ) i Wielkiej Brytanii (południe). Państwo rządzone było przez dynastię Kadżarów, było zacofane i biedne. To właśnie wtedy Zagrodzki przebywał w tym kraju, w którym wcześniej działała perska Brygada Kozacka, składająca się z żołnierzy rosyjskich i częściowo perskich.

W 1925 roku, kiedy Zagrodzki wyjechał z Persji doszło tam do przewrotu politycznego. Reza Pahlawi obalił dynastię Kadżarów i w 1926 roku koronował się na szacha. On to zaczął modernizować kraj i wprowadzać go do kultury europejskiej. Najważniejszymi zadaniami, które przed sobą postawił, była poprawa higieny i szkolnictwa. Szach odnosił także duże sukcesy na polu modernizacji medycyny. W 1935 roku ogłosił zmianę nazwy kraju z Persji na Iran. Zmusił mężczyzn do noszenia europejskich strojów, a kobiety do zrzucenia zasłon z twarzy. Iran miał być krajem politycznie neutralnym. Stało się to niebezpieczne od wybuchu wojny w 1939 roku, bowiem Brytyjczycy obawiali się, że Reza Szach Pahlawi będzie sprzedawał ropę Niemcom i Włochom. W 1941 roku Brytyjczycy interweniowali i zajęli Iran. 16 września 1941 roku szach abdykował. Po ataku III Rzeszy na Sowiecką Rosję, stała się ona sprzymierzeńcem Wielkiej Brytanii w Iranie, który znalazł się od tego czasu pod wspólną okupacją Sowietów (północ) i Brytyjczyków (południe). Pozostawał w niej do 1946 roku.

Wróćmy do Zygmunta Zagrodzkiego, który jak już wspomniano, w 1925 roku powrócił do odradzającej się Polski. Niestety nie wiadomo, gdzie z żoną Łucją mieszkali. Z wyrywkowych danych, jakie posiadamy o Zagrodzkim można przypuszczać, że służył w wojsku, a być może był wojskowym farmaceutą. Po wybuchu wojny, w 1939 roku, w wyniku agresji sowieckiej znalazł się na terenie Związku Radzieckiego, bowiem jak wskazują pamiątki po nim, musiał trafić do tworzącej się armii polskiej na terenie Kazachstanu. Wraz z Armią Andersa, w II poł. 1942 roku trafił do Iranu, którym od 1941 roku władał syn poprzedniego szacha, Mohammad Reza Pahlawi (rządził do 1979 roku; zmarł w 1980 r.).

Wraz z polskimi żołnierzami, w liczbie około 78 500 do Iranu trafiło 37 000 cywilów, w tym 18 000 dzieci. W czerwcu 1943 roku, na terenie Iraku tworzył się 2 Korpus Polski, który poprzez Palestynę i Jerozolimę, w grudniu 1943 roku został przetransportowany na teren Włoch. Zygmunt Zagrodzki przebywał w tych czasach w Ziemi Świętej, na co wskazują książki zakupione przez niego w Jerozolimie i Betlejem, m.in. : "Wesele" Wyspiańskiego i wojskowy modlitewnik.

Dalszy los polskiego farmaceuty nie jest do końca znany. Albo pozostał na Bliskim Wschodzie i trafił do Iranu, albo z Armią Andersa ruszył do Włoch i tam zastał go koniec wojny. Po powrocie do kraju trafił na Ziemie Zachodnie. Zamieszkał wraz z żoną w Sobieszowie i zajął poniemiecką aptekę przy ul. Sądowej 5. Prowadzili ją do lat 70.XX wieku. Zygmunt Zagrodzki, mieszkaniec Sobieszowa, zmarł w Cieplicach (być może w szpitalu), 24 października 1973 roku i został pochowany na tutejszym Cmentarzu Parafialnym. Jak już wspomniano, na jego nagrobku umieszczono napis "mgr farmacji jego cesarskiej mości szacha Iranu". W związku z tym zachodzi pytanie, kiedy sobieszowski aptekarz pełnił tę funkcję. Czy w latach 1921 – 1925, służąc dynastii Kadżarów, a może w czasie pobytu w Iranie z Armią Andersa, w latach 1942 – 1943, będąc na usługach Rezy Pahlawiego, lub później do 1945 służąc temu samemu szachowi?

Tak czy inaczej, Zygmunt Zagrodzki był chyba jedynym w dziejach polskim aptekarzem z tytułem "farmaceuty jego cesarskiej mości szacha Iranu".

Szach abdykował i emigrował z kraju w 1979 roku, a Iran jest dzisiaj jednym z najbardziej radykalnych państw muzułmańskich na świecie. W związku z tym takiego tytułu jaki miał Zagrodzki już nikt nigdy nie dostąpi. Był to epizod nie tylko w życiorysie Zagrodzkiego, ale także w dziejach Iranu.

Twoja reakcja na artykuł?

45
80%
Cieszy
0
0%
Hahaha
3
5%
Nudzi
5
9%
Smuci
1
2%
Złości
2
4%
Przeraża

Ogłoszenia

Czytaj również

Sonda

Czy popierasz imprezy biegowe w Jeleniej Górze?

Oddanych
głosów
472
Tak - świetny pomysł
59%
Nie - za duże utrudnienia dla mieszkańców
28%
Nie mam zdania
13%
 
Głos ulicy
Do dziś lubię marchewkę – przypomina mi dzieciństwo
 
Warto wiedzieć
Dlaczego „tanie auto” często wychodzi drożej? Pułapki branży moto
 
Rozmowy Jelonki
Harcerstwo bez telefonów. „Pokazujemy dzieciom, że prawdziwe życie jest poza ekranem”
 
Pieniądze
Nagroda dla firmy Kada
 
Turystyka
Pamięć o radnym została na szlaku
 
Aktualności
Wenecja u stóp Karkonoszy
 
Aktualności
Spotkanie władz powiatu i gmin w sprawie komunikacji
Copyright © 2002-2026 Highlander's Group